Sidas

Sidas, Manisa ilinde, Demirci'nin güneyindeki İcikler köyü yakınında bulunan, kazılmamış antik bir kenttir. Türkçe kaynaklar burayı Lidya dönemine ait bir yerleşim olarak tanımlar. Roma ve Bizans dönemlerinde ise kentin kendi sikkelerine ilişkin nümizmatik kaynaklarda kaydedilen biçim olan Saittai adıyla anıldığı belgelenmiştir. Alanda şimdiye kadar hiçbir arkeolojik kazı yapılmamıştır: Burayla ilgili bilinen her şey, yüzeyde görülebilen mimari parçalar ve yapılardan, dağınık kitabelerden ve define avcılarının ortaya çıkardığı, en az bir durumda ise geri vermek zorunda kaldığı buluntulardan gelir.

Zeminin üzerinde görülenler, düzenlenmiş bir arkeoloji parkından ziyade açık kırsal alana dağılmış kalıntılardır. Bildirilen özellikler arasında bir sur duvarının kalıntıları; kabaca dikdörtgen planlı, kemerli girişe sahip bir kamu binası ve yaklaşık 10 ton ağırlığında olduğu belirtilen bir taş ağırlık; köylülerin zemini temizlediği 1960'larda yeniden keşfedilen açık hava tiyatrosunun alanı; kısmen görülebilen bir stadyum; mezarlar ve ayakta duran yekpare taşlar bulunur. Yerel olarak yeraltı sarayı diye tanımlanan bir yapı, Nal Tepesi'nin kuzeybatısında, şimdi birikmiş taşların altında gömülü durumdadır. Yaklaşık 30 metre derinliğindeki, bazıları taşla kapatılmış eski kuyulardan insan kalıntıları çıkarılmıştır.

Dikkate değer bir buluntu alandan ayrılmıştır: Yetkili bir kazıdan değil, define avcılarından ele geçirilen 1.800 yıllık bir tavus kuşu mozaiği şimdi Sidas'ın kendisinde değil, Manisa Müzesi'nde bulunmaktadır; bu nedenle kalıntılar arasında yürüyen bir ziyaretçi mozaiği orada göremez.

Dağınık kalıntıları birbirine bağlayan işaretlenmiş bir patika veya yönlendirme levhası bulunmadığından, tiyatro alanını, kamu binasını ve sur kalıntılarını — bunlardan yalnızca birini veya ikisini görmek yerine — kapsayan bir ziyaret, açık ve engebeli arazide bir saatten fazla yürüyüş sürebilir. Zamanı kısıtlı bir ziyaretçi, tüm alanı tek seferde gezmeye çalışmak yerine bildirilen özelliklerden birini seçmelidir; çünkü noktalar arasındaki mesafeler kısa değildir ve arazinin kendisi dışında alanda yön bulmaya yardımcı olacak hiçbir şey yoktur.

Alan, gölgelik yapıları bulunmayan tarım arazileri ve açık yamaçlardan oluşur; bu nedenle günün serin saatleri, özellikle tam bir ziyaretin gerektirdiği yürüyüş miktarı düşünüldüğünde, burada gelişmiş bir ören yerindekinden daha fazla önem taşır. Sidas'ın işletilen bir girişi, kapısı veya herhangi bir görevli varlığı olmadığı için açılış saatleri geçerli değildir; çevredeki araziye erişilebildiği sürece alana her zaman ulaşılabilir.

Sidas resmî bir turistik ören yeri olarak geliştirilmediği ve Thyatira'da olduğu gibi Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın site sayfalarında yer almadığı için bilet gişesi, işletilen bir giriş veya ilan edilmiş bir ücret yoktur. Bu yokluk başlı başına pratik bilgidir: ziyaretçi herhangi bir ücret ödenmesi gerekmediği yetkili bir makam tarafından doğrulandığı için değil, ücret toplayan kimse olmadığı için ödeme yapmaz.

Demirci, Manisa şehir merkezinin yaklaşık 130 km kuzeydoğusundadır; İzmir–Ankara otoyolundan, alana doğru yönlendirme levhaları bulunan Demirci yoluna dönülerek ulaşılır. Demirci ilçesinden İcikler köyü güneyde kalır ve kalıntıların köy merkezinden yaklaşık 5 km uzaklıkta olduğu bildirilmektedir. İlin bu bölümünde demir yolu veya metro bağlantısı yoktur; yolculuk arabayla ya da Demirci'ye şehirlerarası otobüsle, ardından İcikler'e yerel ulaşım veya taksiyle yapılır, çünkü toplu taşıma doğrudan alana kadar gitmez.

Alan koruma altındaki SİT alanı statüsüne sahiptir, ancak üzerinde ve çevresinde tarımsal faaliyetler devam etmektedir; bu nedenle kalıntıların bazı bölümleri birilerine ait tarım arazilerinin içinde veya yanında bulunur. Ekili alanlara girmeyin ve görülebilen yapıları geçilmemesi gereken sınırlar olarak kabul edin. Kaçak kazılar, tavus kuşu mozaiğinin çıkarıldığı ve daha sonra kurtarıldığı olayda olduğu gibi, alana daha önce zarar vermiştir; bu nedenle metal dedektörü kullanmak veya herhangi bir şekilde kazı yapmak hem yasa dışıdır hem de henüz kaybedilmemiş olanlara aktif biçimde zarar verir. Tabela, görevli ve işaretlenmiş patikalar bulunmadığından açık arazide yönünüzü kaybetmek gerçek bir risktir; yola çıkmadan önce indirilmiş bir harita veya GPS konumu bulundurmanız faydalı olur.

Ayakta duran yekpare taşlar ve açıkta bulunan kamu binasının duvarları, kadrajda onlarla rekabet edecek başka hiçbir şeyin olmadığı açık bir arazide yer alır; bu da yakın plan ayrıntı çekimleri yerine çevredeki tepeleri de içeren geniş açı çekimleri için elverişlidir. Alan kazılmamış ve düzenlenmemiş olduğundan, alçak güneş açıları zemindeki yüzey kabartılarını — duvar çizgilerini, gömülü temelleri ve tiyatronun cavea bölümünü — ortaya çıkarırken düz öğle ışığı bunları tamamen gizler. Bu nedenle sabah veya akşam ziyaretiyle öğle ziyareti arasındaki fark, burada temizlenmiş ve kazılmış bir alana kıyasla daha büyüktür.